23ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«خَاطَرَ بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَغْنَی بِرَأْیِهِ»
|
¯آنکه خودرأی باشد خود را به هلاکت افکنده است¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 54
|
هر کس که به رای خویش مغرور شود
|
از ساحل امن و عافیت دور شود |
|
کوه است اگر ریگ روان می گردد
|
پیل است اگر بشکند و مور شود
|
24ـ قال الرضا علیه السلام :
|
«اَلْمَسْألَةُ مِفْتَاحُ الْبُؤْسِ»
|
¯دست نیاز به سوی دیگران بردن کلید فقر و تنگدستی است¯
بحار الانوار/ ج 93، ص 157
|
بر سفره ی این و آن سخن ساز مکن
|
جز درگه حق نیازت ابراز مکن |
|
کار تو اگر بسته بماند بهتر
|
دروازه ی فقر را به خود باز مکن
|
25ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اَلْمُذِیعُ بِالسَّیِّئَةِ مَخْذُولٌ وَ الْمُسْتَتِرُ بِالسَّیِّئَةِ مَغْفُورٌ لَهُ»
|
¯هر که کار زشت دیگران را بر ملا کند خوار می گردد و هر که آنرا بپوشاند
خدایش می آمرزد¯
میزان الحکمة، ج 2، ص 988
|
هر کس پی عیب دیگران ما افتد
|
خود نیز ز چشم مردمان می افتد
|
|
بر دفتر پرده پوش هم پرده ی لطف
|
از سوی خدای مهربان می افتد
|
26ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«لاتَسْتَقِلُّوا قَلِیلَ الرِّزْقِ فَتُحْرَمُوا کَثِیرَهُ»
|
¯روزی کم را اندک نشمارید که از روزی فراوان محروم می شوید¯
بحار الانوار/ 75/ 347
|
چون می رسد این فیض دمادم خوبست
|
باران چه به رگبار چه نم نم خوبست
|
|
هر روز به طرز دیگری می آید
|
روزی چه اگر زیاد اگر کم خوبست
|

27ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«لَیْسَ لِلنَّاسِ بُدٌّ مِنْ طَلَبِ مَعاشِهِمْ فَلاتَدَعِ الطَّلَبَ»
|
¯انسان برای معیشت چاره ای جز تلاش ندارد، پس سعی و تلاش را رها مکن¯
وسائل الشیعة، ج 12، ص 18
|
تا مهر و مه اند گرم گردیدن خویش
|
انسان ببرد نتیجه از چیدن خویش
|
|
بر خیز و غبار کاهلی را بتکان
|
تا گل ببری به خرمن از دامن خویش
|
28ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اَلْمُؤْمِنُ اَلَّذِی إِذَا اَحْسَنَ اِسْتَبْشَرَ وَ إِذَا اَسَاءَ اِسْتَغْفَرَ»
|
¯مؤمن کسی است که چون نیکی کند شاد گردد و چون بدی کند استغفار نماید¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 2/ ص 4
|
آنکس که مطیع حضرت دادار است
|
خوشنود به کار نیک و نیکوکار است
|
|
چون مرتکب خطا شود می بینی
|
در حالت توبه است و استغفار است
|
29ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«مَا هَلَکَ امْرُؤٌ عَرَفَ قَدْرَهُ»
|
¯هر که قدر خویش بشناسد نابود نخواهد شد¯
بحارالأنوار/ ج72/ص66
|
جهل است شب و نگاه عالِم، روز است
|
یک پرتو علم، آسمان افروز است
|
|
بی معرفت نفس، به مقصد نرسی
|
آنکس که شناخت قدر خود، پیروز است
|
30ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اَلتَّدْبِیرُ قَبْلَ الْعَمَلِ یُؤْمِنُکَ مِنَ النَّدَمِ»
|
¯تدبیر قبل از عمل، تو را از پشیمانی در امان می دارد¯
عیون اخبارالرضا علیه السلام /ج2/ ص 54کافی/ج2/ ص113
|
تدبیر پس از نتیجه بی تاثیر است
|
چون شیر که بسته در غل و زنجیر است
|
|
از دغدغه ی ندامت آزاد شود
|
پیش از عمل آنکه صاحب تدبیر است
|
31ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«أَنَّ ذِکْرَ الْمَوْتِ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ»
|
¯همانا یاد مرگ برترین عبادت است¯
بحارالأنوار/ج 75 /ص 347
|
تا قسمت ماست برگ برگ افتادن
|
چون غنچه ز بارش تگرگ افتادن
|
|
در زمره ی بهترین عبادات بود
|
با هر نفسی به یاد مرگ افتادن
|
32ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اِیَّاکُمْ وَ سُوءَ الْخُلْقِ فَاِنَّ سَیِّئَ الْخُلْقِ فِی النَّارِ لامَحَالَةَ»
|
¯از بد اخلاقی بپرهیزید زیرا بد اخلاق بدون تردید در آتش است¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 1/ 34
|
با جان و دل این اشاره را قاب بگیر
|
در اهل جهان شیوه ی مهتاب بگیر
|
|
اخلاق بدت تو را به آتش نگشد
|
با پیر و جوان طریقت آب بگیر
|
33ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اِیَّاکُمْ وَ مُشَاجَرَةَ النَّاسِ فَاِنَّهَا تُظْهِرُ الْغِرَّةَ وَ تُدْفِنُ الْعِزَّةَ»
|
¯از مشاجره با مردم بپرهیزید زیرا مشاجره عیوب نهفته را آشکار می سازد
و عزت را از بین می برد¯
مسند الامام الرضا علیه السلام / ج 1/ 274
|
هر کس که گلاویز رفیقان گردد
|
بازار گرانقدری اش ارزان گردد
|
|
جنگ و جدل افتادن سنگی است به حوض
|
هر چه گل و لای آن نمایان گردد
|
34ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«مَنْ رَضِیَ شَیْئاً کَانَ کَمَنْ أَتَاهُ»
|
¯هر که از کاری راضی باشد مثل کسی است که آنرا انجام داده است¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 1/ ص 273
|
فرمود رضا- بلند بادا نامش-
|
- نفرین زده باد دشمن ناکامش-
|
|
چون راضی و خشنود زکاری گردی
|
انگار که داده ای خودت انجامش
|
35- قال الرضا علیه السلام:
|
«اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ مَفَاتِیحُهُ السُّؤَالُ »
|
¯دانش گنجینه ای دربسته و کلید آن سؤال است¯ .
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 2/ ص 28
|
گر رنگ طلب به حس و حالت بدهند
|
گنجینه ای از علم و کمالت بدهند
|
|
بر گنج فرو بسته ی دانش ای دوست
|
باید که کلیدی از سوالت بدهند
|
36ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«مَنْ لَمْ یَصِلْ رَحِمَهُ لَمْ یَتَّقِ اللهَ عَزَّوَجَلَّ»
|
¯هر که صله رحم نکند تقوای الهی را رعایت نکرده است¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج2/ ص 234
|
دلتنگی پر شکستگان را دریاب
|
با سایه ی لطف، خستگان را دریاب
|
|
می خواهی اگر خدا تو را گیرد دست
|
از بهر خدای، بستگان را دریاب
|
37-قال الرضا علیه السلام:
|
«مِنْ عَلَامَاتِ الْفِقْهِ الْحِلْمُ وَ الْعِلْمُ وَ الصَّمْتُ »
|
¯همانا از نشانه های دین شناسی ،بردباری و دانش و سکوت است¯
الکافی/ج2/ ص 113
|
ای آنکه لباس علم را می پوشی
|
در جاده ی فقه و راه دین می کوشی
|
|
شرط است که با تلاش همراه کنی
|
گنجینه ی حلم و دانش و خاموشی
|
38ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«لایَخَافَ عَبْدٌ اِلّا ذَنْبَهُ وَ لایَرْجُوَ اِلَّا رَبَّهُ»
|
¯بنده باید جز از گناهانش نترسد و جز به خدا امید نبندد¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام /ج 2/ ص 44
|
دل بر دو سه دم گرمی بازار مبند
|
امید به هیچ کس بجز یار مبند
|
|
از غیر گناه خود ز چیزی نهراس
|
دل جز به خدای حی دادار مبند
|
39ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«لَیْسَتِ الْعِبَادَةُ کَثْرَةُ الصِّیَامِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ کَثْرَةُ التَّفَکُّرِ فِی أَمْرِ اللهِ»
|
¯عبادت، بسیاری روزه و نماز نیست و همانا عبادت، اندیشه زیاد نمودن
در امر خداست¯
تحف العقول/ص442
|
تا شمع نسوخت، شعله و نور نشد
|
بی سختی و رنج، گنج میسور نشد
|
|
فرمود : عبادت خداوند ودود
|
هرگز به نماز و روزه محصور نشد
|
40ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اِنَّ الصَّمتَ بابٌ مِن اَبوابِ الحِکمَة»
|
¯ سکوت دری از درهای حکمت است¯
|
با خلق خداوند دو رویی بس کن
|
سنگ افکنی راه نکویی بس کن
|
|
فرمود: سکوت باب حکمت باشد
|
بسیار مگو زیاده گویی بس کن
|
ترجمه و تدوین : اداره امور فرهنگی معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی
شاعر: دکتر حسین ابراهیمی – علی اصغر دلیلی صالح