چهل حدیث امام رضا علیه السلام(قسمت دوم)
23ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«خَاطَرَ بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَغْنَی بِرَأْیِهِ» |
¯آنکه خودرأی باشد خود را به هلاکت افکنده است¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 54
|
هر کس که به رای خویش مغرور شود |
از ساحل امن و عافیت دور شود |
|
کوه است اگر ریگ روان می گردد |
پیل است اگر بشکند و مور شود |
24ـ قال الرضا علیه السلام :
|
«اَلْمَسْألَةُ مِفْتَاحُ الْبُؤْسِ» |
¯دست نیاز به سوی دیگران بردن کلید فقر و تنگدستی است¯
بحار الانوار/ ج 93، ص 157
|
بر سفره ی این و آن سخن ساز مکن |
جز درگه حق نیازت ابراز مکن |
|
کار تو اگر بسته بماند بهتر |
دروازه ی فقر را به خود باز مکن |
25ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اَلْمُذِیعُ بِالسَّیِّئَةِ مَخْذُولٌ وَ الْمُسْتَتِرُ بِالسَّیِّئَةِ مَغْفُورٌ لَهُ» |
¯هر که کار زشت دیگران را بر ملا کند خوار می گردد و هر که آنرا بپوشاند
خدایش می آمرزد¯
میزان الحکمة، ج 2، ص 988
|
هر کس پی عیب دیگران ما افتد |
خود نیز ز چشم مردمان می افتد |
|
بر دفتر پرده پوش هم پرده ی لطف |
از سوی خدای مهربان می افتد |
26ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«لاتَسْتَقِلُّوا قَلِیلَ الرِّزْقِ فَتُحْرَمُوا کَثِیرَهُ» |
¯روزی کم را اندک نشمارید که از روزی فراوان محروم می شوید¯
بحار الانوار/ 75/ 347
|
چون می رسد این فیض دمادم خوبست |
باران چه به رگبار چه نم نم خوبست |
|
هر روز به طرز دیگری می آید |
روزی چه اگر زیاد اگر کم خوبست |
27ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«لَیْسَ لِلنَّاسِ بُدٌّ مِنْ طَلَبِ مَعاشِهِمْ فَلاتَدَعِ الطَّلَبَ» |
¯انسان برای معیشت چاره ای جز تلاش ندارد، پس سعی و تلاش را رها مکن¯
وسائل الشیعة، ج 12، ص 18
|
تا مهر و مه اند گرم گردیدن خویش |
انسان ببرد نتیجه از چیدن خویش |
|
بر خیز و غبار کاهلی را بتکان |
تا گل ببری به خرمن از دامن خویش |
28ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اَلْمُؤْمِنُ اَلَّذِی إِذَا اَحْسَنَ اِسْتَبْشَرَ وَ إِذَا اَسَاءَ اِسْتَغْفَرَ» |
¯مؤمن کسی است که چون نیکی کند شاد گردد و چون بدی کند استغفار نماید¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 2/ ص 4
|
آنکس که مطیع حضرت دادار است |
خوشنود به کار نیک و نیکوکار است |
|
چون مرتکب خطا شود می بینی |
در حالت توبه است و استغفار است |
29ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«مَا هَلَکَ امْرُؤٌ عَرَفَ قَدْرَهُ» |
¯هر که قدر خویش بشناسد نابود نخواهد شد¯
بحارالأنوار/ ج72/ص66
|
جهل است شب و نگاه عالِم، روز است |
یک پرتو علم، آسمان افروز است |
|
بی معرفت نفس، به مقصد نرسی |
آنکس که شناخت قدر خود، پیروز است |
30ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اَلتَّدْبِیرُ قَبْلَ الْعَمَلِ یُؤْمِنُکَ مِنَ النَّدَمِ» |
¯تدبیر قبل از عمل، تو را از پشیمانی در امان می دارد¯
عیون اخبارالرضا علیه السلام /ج2/ ص 54کافی/ج2/ ص113
|
تدبیر پس از نتیجه بی تاثیر است |
چون شیر که بسته در غل و زنجیر است |
|
از دغدغه ی ندامت آزاد شود |
پیش از عمل آنکه صاحب تدبیر است |
31ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«أَنَّ ذِکْرَ الْمَوْتِ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ» |
¯همانا یاد مرگ برترین عبادت است¯
بحارالأنوار/ج 75 /ص 347
|
تا قسمت ماست برگ برگ افتادن |
چون غنچه ز بارش تگرگ افتادن |
|
در زمره ی بهترین عبادات بود |
با هر نفسی به یاد مرگ افتادن |
32ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اِیَّاکُمْ وَ سُوءَ الْخُلْقِ فَاِنَّ سَیِّئَ الْخُلْقِ فِی النَّارِ لامَحَالَةَ» |
¯از بد اخلاقی بپرهیزید زیرا بد اخلاق بدون تردید در آتش است¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 1/ 34
|
با جان و دل این اشاره را قاب بگیر |
در اهل جهان شیوه ی مهتاب بگیر |
|
اخلاق بدت تو را به آتش نگشد |
با پیر و جوان طریقت آب بگیر |
33ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اِیَّاکُمْ وَ مُشَاجَرَةَ النَّاسِ فَاِنَّهَا تُظْهِرُ الْغِرَّةَ وَ تُدْفِنُ الْعِزَّةَ» |
¯از مشاجره با مردم بپرهیزید زیرا مشاجره عیوب نهفته را آشکار می سازد
و عزت را از بین می برد¯
مسند الامام الرضا علیه السلام / ج 1/ 274
|
هر کس که گلاویز رفیقان گردد |
بازار گرانقدری اش ارزان گردد |
|
جنگ و جدل افتادن سنگی است به حوض |
هر چه گل و لای آن نمایان گردد |
34ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«مَنْ رَضِیَ شَیْئاً کَانَ کَمَنْ أَتَاهُ» |
¯هر که از کاری راضی باشد مثل کسی است که آنرا انجام داده است¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 1/ ص 273
|
فرمود رضا- بلند بادا نامش- |
- نفرین زده باد دشمن ناکامش- |
|
چون راضی و خشنود زکاری گردی |
انگار که داده ای خودت انجامش |
35- قال الرضا علیه السلام:
|
«اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ مَفَاتِیحُهُ السُّؤَالُ » |
¯دانش گنجینه ای دربسته و کلید آن سؤال است¯ .
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 2/ ص 28
|
گر رنگ طلب به حس و حالت بدهند |
گنجینه ای از علم و کمالت بدهند |
|
بر گنج فرو بسته ی دانش ای دوست |
باید که کلیدی از سوالت بدهند |
36ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«مَنْ لَمْ یَصِلْ رَحِمَهُ لَمْ یَتَّقِ اللهَ عَزَّوَجَلَّ» |
¯هر که صله رحم نکند تقوای الهی را رعایت نکرده است¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج2/ ص 234
|
دلتنگی پر شکستگان را دریاب |
با سایه ی لطف، خستگان را دریاب |
|
می خواهی اگر خدا تو را گیرد دست |
از بهر خدای، بستگان را دریاب |
37-قال الرضا علیه السلام:
|
«مِنْ عَلَامَاتِ الْفِقْهِ الْحِلْمُ وَ الْعِلْمُ وَ الصَّمْتُ » |
¯همانا از نشانه های دین شناسی ،بردباری و دانش و سکوت است¯
الکافی/ج2/ ص 113
|
ای آنکه لباس علم را می پوشی |
در جاده ی فقه و راه دین می کوشی |
|
شرط است که با تلاش همراه کنی |
گنجینه ی حلم و دانش و خاموشی |
38ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«لایَخَافَ عَبْدٌ اِلّا ذَنْبَهُ وَ لایَرْجُوَ اِلَّا رَبَّهُ» |
¯بنده باید جز از گناهانش نترسد و جز به خدا امید نبندد¯
عیون اخبار الرضا علیه السلام /ج 2/ ص 44
|
دل بر دو سه دم گرمی بازار مبند |
امید به هیچ کس بجز یار مبند |
|
از غیر گناه خود ز چیزی نهراس |
دل جز به خدای حی دادار مبند |
39ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«لَیْسَتِ الْعِبَادَةُ کَثْرَةُ الصِّیَامِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ کَثْرَةُ التَّفَکُّرِ |
¯عبادت، بسیاری روزه و نماز نیست و همانا عبادت، اندیشه زیاد نمودن
در امر خداست¯
تحف العقول/ص442
|
تا شمع نسوخت، شعله و نور نشد |
بی سختی و رنج، گنج میسور نشد |
|
فرمود : عبادت خداوند ودود |
هرگز به نماز و روزه محصور نشد |
40ـ قال الرضا علیه السلام:
|
«اِنَّ الصَّمتَ بابٌ مِن اَبوابِ الحِکمَة» |
¯ سکوت دری از درهای حکمت است¯
|
با خلق خداوند دو رویی بس کن |
سنگ افکنی راه نکویی بس کن |
|
فرمود: سکوت باب حکمت باشد |
بسیار مگو زیاده گویی بس کن |
ترجمه و تدوین : اداره امور فرهنگی معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی
شاعر: دکتر حسین ابراهیمی – علی اصغر دلیلی صالح