زندگىنامه علامه فضل الله
بيروت- علامه "سيد محمدحسين فضل الله"
روحاني و از مراجع مذهبي شيعي در سال
 1935 ميلادي (1354 هجري قمري) در نجف
 اشرف در خانواده روحانى ديده به جهان گشود.
وي تحت اشراف پدرش "سيد عبدالروف فضل الله" – از مراجع مذهبى شيعه- مراحل تربيت و تعليم را به شيوه اى که در آن زمان مرسوم بود، گذراند. در دوره کودکى وارد مکتب خانه شد تا خواندن و نوشتن و قرائت قرآن را بياموزد. اما فضاى خشن مکتب خانه که تحت اداره افراد کهنسال بود با مزاجش سازگار نيامد و حتى آثار منفى بر روحيه اش گذارد. به زودى وارد مدرسه اى شد که مرکزى به نام (منتدى النشر) به سبک جديد تاسيس کرده بود.
وى وارد کلاس سوم اين دبستان شد و زمانى که کلاس چهارم را مى گذراند، دبستان را هم ترک گفت و در سن 9 سالگى تحصيلات حوزوى را آغاز کرد. همزمان با تحصيلات حوزوى و به تناسب سن و ذهنيت خويش به فضاى پيرامون و اوضاع زمانه توجه داشت و انديشه ها و دغدغه هاى فرهنگى و سياسى زمانه اش را از طريق مجلات مصر و لبنان و روزنامه هاى عراقى پىگيرى مى کرد.
سيد محمدحسين فضل اله دروس حوزوى از صرف و نحو و معانى و بيان تا منطق و اصول فقه را نزد پدر خود فرا گرفت و در اين مرحله استادى غير از پدرش نداشت. تا اين که براى فراگير جلد دوم کتاب "کفاية‍ الاصول" به محضر يکى از اساتيد ايرانى به نام شيخ "مجتبى لنکرانى" شتافت.
با اتمام کتاب کفاية الاصول، به درس خارج مراجع أن دوره از جمله "سيدابوالقاسم خويى"،‌ "سيد محسن حکيم"، "سيد محمود شاهرودى" و شيخ "حسين حلى" راه يافت و در کنار دروس خارج اصول فقه و فقه، بخشى از کتاب (الاسفار الارهم) معروف به (حکمت متعاليه) ملاصدرا شيرازى را نزد ملاصدرا بادکوبه‌اى فرا گرفت و مدت پنج سال نيز اين درس را از "سيد محمد باقر صدر" فرا گرفت.
استادش سيد ابوالقاسم خويى به او توصيه کرده بود تا اين درس را به طور جدى پيگيرى کند.
فضل الله در سال 1952 ميلادي در سن 17 سالگى براى نخستين بار به قصد ديد و بازديد خانوادگى به لبنان رفت و در اين سفر که همزمان با اربعين درگذشت "سيد محسن امين عاملى" بود، قصيده‌اى در رثاى او سرود و در آيين يادبود او قرائت کرد.
وى در اين قصيده بسيارى از مسايل سياسى روز و از جمله مساله وحدت و بيدارى اسلامى و مهاجرت جوانان را مطرح و استعمار فرانسه را تقبيح کرد.
روزنامه‌هاى آن روز لبنان اين قصيده را تحريک کننده و احساس برانگيز توصيف کردند.
در سال 1966 ميلادي جمعى از موسسان انجمن مذهبى "اسرة‌‌‌‌‌‌‌‌‌ التآخى" منطقه نبعه در حاشيه شرقى بيروت از فضل الله دعوت کردند تا در آن منطقه رحل اقامت افکند.
وى اين دعوت را پذيرفت و در همين سال به قصد اقامت دايم به وطن اصلى خويش بازگشت.
علامه سيد محمدحسين فضل الله، از سال‌هاى نخست نوجوانى، در کنار استمرار تحصيلات حوزوى، مطالعات و فعاليت‌هايى را پى گرفت که در محيط بسته حوزه علميه نجف چندان پذيرفته نبود.
وى با تعميق و تداوم مطالعات ادبى و قرائت مجلاتى چون "الکاتب طه حسين" اندک اندک به وجود قريحه شعر در نهاد خويش پى برد و شروع به سرودن شعر کرد. بعدها اين قريحه چندان در او شکفت که حاصل آن در قالب سه ديوان شعر منتشر شد.
در سال (1380 هجري قمري) "جماعة العلما"اى نجف مجله‌اى فرهنگى – اسلامى را راه‌اندازى کردند که سيد محمدحسين فضل الله در کنار سيد محمد باقر صدر و شيخ "محمد مهدى شمس‌الدين" از مديران آن بود و سرمقاله‌هاى سال دوم اين مجله را با عنوان (کلمتنا) (سخن ما) به رشته تحرير درآورد.
سرمقاله نخست انتشار اين مجله را سيد محمد باقر با عنوان (رسالتنا) (رسالت ما) نگاشته است.
علامه فضل الله به مدت شش سال به نگارش مقاله و تاليف کتاب ادامه داد و در کنار سيد محمد باقر صدر در تشکيل جنبشى شيعى در عراق نقش ايفا کرد. حاصل رايزنى‌ها و همفکرى‌ فضل الله و صدر، پيدايى نخستين جنبش اسلامى شيعى در عراق با نام حزب‌ الدعوة الاسلاميه بود.
تا آن زمان جامعه سنى عراق از چند حزب و جنبش –مانند اخوان المسلمين و حزب التحرير الاسلامى- برخوردار بود. فضل الله کتاب‌هاى (قضايانا على ضوء الاسلام) و (اسلوب الدعوة فى القرآن) را در چنين مرحله‌اى نگاشته است.
وى پس از بازگشت به لبنان، در سال 1966 ميلادي فعاليت‌هاى علمى، فرهنگى و اجتماعى گسترده‌اى را در لبنان به راه انداخت که امروزه پس از 45 سال از آغاز اين فعاليت‌ها کارنامه پربارى از آن در ابعاد مختلف مشهود است.
وى با برگزارى جلسات تفسير و وعظ دينى و اخلاقى و برنامه‌هاى پاسخ به پرسش‌ها-‌ که هنوز هم به صورت منظم تداوم دارد-‌ توانست تحول عظيمى در چندين نسل پديد آورد و چنان که خود مى‌گويد: افتخار تربيت غالب نيروهاى مبارز و فعالان مذهبى شيعه را از آن خود دارد.
تأسيس حوزه علوم دينى به نام "المعهد الشرعى الاسلامى" با هدف پرورش طلاب علوم دينى، بخش ديگرى از فعاليت‌هاى فرهنگى و علمى سيد محمد حسين فضل‌الله است.
وى در اين مدرسه تدريس درس خارج اصول و فقه را بر عهده داشت. بسيارى از شخصيت ‌هاى جنبش مقاومت اسلامى لبنان تربيت شده اين مدرسه هستند. شهيد شيخ راغب حرب از نخستين طلاب اين مدرسه بود.
وى علاوه بر "المعهد الشرعى" که در شهر بيروت واقع است، حوزه علميه ويژه زنان را نيز در بيروت و حوزه‌اى نيز در صور و حوزه المرتضى در دمشق (سيده زينب) را تا‌سيس کرده است.
**تأليفات:
از سيد محمد حسين فضل الله تاکنون بيش از 70 عنوان کتاب -‌که درمجموع به بيش از يکصد جلد مى رسد‌- منتشر شده است. برخى از کتاب‌هاى ايشان مجموعه سخنرانى‌ها و برخى ديگر تقريرات درس‌هاى خارج اصول و فقه ايشان است که به وسيله شاگردانشان تنظيم شده است.

** فعاليت هاى اجتماعى
گذشته از فعاليت‌هاى علمى و فرهنگى و سياسى‌اى که علامه فضل‌الله در لبنان و سوريه داشته است، فعاليت‌هاى اجتماعى ايشان چنان گسترده بوده که کمتر منطقه‌اى از کشور لبنان را مى‌توان يافت که اثر فعاليت اجتماعى ايشان در آن مشهود نباشد.
شعله‌ور شدن آتش جنگ‌‌هاى داخلى و تجاوزات صهيونيست‌ها، گذشته از خسارت‌هاى جانى و مالى، مشکلات اجتماعى فراوانى را در پى داشت که مهم‌ترين آن سرنوشت مبهم يتيمان و فرزندان شهدا و فقرا و معلولان بود. انجمن خيريه (جمعيه المبرات الخيريه) که تحت رياست سيد محمد حسين فضل الله قرار دارد با کمک نيکوکارانى از کشورهاى عربى خليج‌فارس و لبنان اقدام به تاسيس مراکز و موسسات عظيم و پيشرفته براى تربيت يتيمان و به ويژه فرزندان شهدا و فرزندان فقرا و تاسيس بيمارستان‌ها و درمانگاه‌ها و مساجد نمود.
در اين مراکز خيريه، نيازمندان به طور شبانه‌روزى اسکان دارند و تحصيلاتشان را در بخش آموزشى همين مراکز مى گذرانند.
خاورم/1030**1368